Ik lees op dit moment – onder andere – een volslagen overbodig boek van Yukio Mishima. Begrijp me niet verkeerd, ‘Het Gouden Paviljoen’ bezorgt me wel degelijk plezier, al is het hier en daar soms moeilijk volgen. Langs de andere kant, het zal mijn leven niet drastisch veranderen. Op de website van de VRT is er een rubriekje: ‘5 boeken die het leven van mijnheer X of mevrouw Y hebben veranderd’. Ik ben er nog niet toe gekomen het rubriekje in kwestie te lezen omdat ik altijd blijf haperen aan de vraag welke 5 boeken mijn leven hebben veranderd. Nu kan ik er mij op beroemen dat ik toch al wat literatuur en lectuur achter de kiezen heb, maar een boek dat mij na het lezen ervan noopte om mijn leven drastisch over een andere boeg te gooien? Neen, dat niet.

Misschien, als ik een verstokte roker was geweest dat ik dan iets gehad zou hebben aan ‘Stoppen met roken’ van Allen Carr. Er zijn mensen die geen vlees meer eten sinds ze Jonathan Safran Foers ‘Dieren Eten’ hebben gelezen, maar ik vrees dat ik zelf niet zo masochistisch ben aangelegd. Daarmee bedoel ik niet dat vegetariërs masochisten zijn, maar dat ik het lezen van dergelijke boeken vermijd. Het nieuws dat elke dag binnen sijpelt is niet om vrolijk van te worden, zeker niet nu ik te weten ben gekomen dat we er nu ook al in geslaagd zijn om koala’s massaal de kling over te jagen. Ik bedoel maar: in mijn literaire consumptie ga ik op zoek naar gemoedsrust en een milde prikkeling van mijn verstand. Er is een tijd geweest dat ik marxistische klassiekers tot mij probeerde te nemen, maar al gauw bleek dat het mij ontbreekt aan het talent om een gedisciplineerde partijsoldaat te zijn. Om sceptisch te kijken en te vragen ‘is dat zo?’ heb ik dan weer veel te veel aanleg. Moraal van het verhaal: de revolutie komt er ook wel zonder mij.

Dezer dagen doet kunst hier bijzonder veel moeite om haar bestaansreden te verantwoorden: van het is goed voor de gezondheid tot culturo’s drinken veel pinten en dat is goed voor de economie. Of kunst en cultuur heten te verbinden en te verenigen, volkeren op te heffen en dies meer. En dat klopt natuurlijk allemaal en is dus precies de reden waarom elke ideologie en religie waar dan ook poogt om denkbeelden te verspreiden en te versterken door middel van muziek, woord of beeldende kunsten.

Geef mij maar een portie compleet nutteloze kunst. Laat mij maar boeken lezen die mijn leven lekker zullen laten zoals het is. Waarmee ik op de bank thuis, helemaal in mijn eentje, vreemde werelden en universums kan ontdekken. Bespaar mij alstublieft die leeslijstjes, leesclubs en leesuitdagingen die van lezen een competitie zonder weerga maken. Laat mij meanderen van auteur naar auteur, van boek naar boek zonder doel. Soms blijft mij iets bij, soms niet. Soms onthoud ik een zin of begrijp ik beter waarom de mens is zoals hij is. Heel erg soms race ik van pagina naar pagina omdat het verhaal mij betovert. Veel vaker sleep ik mij voort doorheen de hoofdstukken van een middelmatige roman. Een enkele keer zucht ik en leg ik het boek moedeloos terzijde.

Laat mij maar rondlopen in een obscuur museum in een afgelegen stad waar ik nieuwe dingen zie of oude herontdek. Schilderijen die ooit de pracht en de praal van een koning, een keizer, een bisschop of een paus moesten onderstrepen hangen nu aan blanke muren, volkomen nutteloos te wezen. Ze zijn als bejaarden in een tehuis, behoorlijk overbodig en duur in onderhoud.

Nutteloze kunst. Het is de beste kunst.