Dinsdag 27 januari 2026. Een jonge vrouw wandelt in Brussel naar de metro. Klaarlichte dag, voor zover je daarvan kunt gewagen als de hemel asgrauw is en zo laag hangt dat je haar bijna kunt aanraken als je op de tippen van je tenen gaat staan. Een man komt naast haar lopen, probeert een praatje aan te knopen. Vraagt haar nummer. Zij wimpelt hem af, zegt dat ze niet geïnteresseerd is en probeert haar weg te vervolgen. Hij sist haar toe dat ze een bitch is en dat hij haar in de metro zal verkrachten. Bovenaan de trappen geeft hij haar een duw, ze kan nog net haar evenwicht bewaren en haast zich door de poortjes. Gelukkig komt hij haar niet achterna.

Later gaat ze naar de politie om aangifte te doen van het voorval. Niet omdat ze denkt dat de man gevat zal worden. Wel hoopt ze dat er nog andere vrouwen melding maken, zodat de omgeving wat meer in de gaten kan gehouden worden. De agent zegt dat ze de beelden zullen opvragen, maar dat die wellicht niets zullen opleveren. Of ze contact wil met slachtofferhulp? Ook nog een vraag over de afkomst van de man.

Het leven gaat door, de vrouw zal ook morgen en de dagen erna diezelfde weg afleggen. Misschien zal ze wat meer om zich heen kijken, sneller stappen, haar sleutels tussen haar vingers klemmen. Niet opkijken als iemand haar iets vraagt of zegt, stug doorlopen.

Op TikTok zie ik soms videos opduiken van vrouwen die filmen hoe ze achtervolgd worden op straat. Mannen die net iets te dicht en te lang achter hen blijven stappen. Oversteken wanneer zij oversteekt. Als ze merken dat de vrouwen hen filmen proberen ze uit beeld te blijven, maar ze blijven doen wat ze doen. Ze scheppen plezier in de onrust en de angst van de vrouwen, die niet naar huis durven omdat ze niet willen dat die man weet waar ze wonen.

Er zijn honderdeneen manieren waarop vrouwen hun gedrag aanpassen als ze buiten komen. Sneakers aantrekken als je eigenlijk hakken zou willen dragen, want misschien moet je op de vlucht. Je route aanpassen aan het uur van de dag, niet in het donker door dat achterafstraatje of het park. Wat doe je als een man op de bijna lege bus de stoel naast jou inneemt? Stel je voor dat je onbeleefd overkomt. Je houdt je drankje in de gaten op café of tijdens het uitgaan. Niet te dronken worden, want anders is het je eigen schuld. Je stuurt elkaar een berichtje als je veilig thuisgekomen bent, oef. De naam van Julie Van Espen resoneert nog, daar is sinds afgelopen zomer de naam van Lisa uit Nederland aan toegevoegd. Verkracht en vermoord omdat ze toevallig waren waar ze waren. Uitzonderingsgevallen, gelukkig maar.

De paradox is dat vrouwen hun gedrag in de openbare ruimte afstemmen op de omstandigheden, maar dat ze in de familiale sfeer nog veel onveiliger zijn. Partners en ex-partners vormen de grootste bedreiging en de feiten gaan van psychologisch, fysiek en seksueel geweld tot moord en doodslag. In België sterven elke maand ongeveer twee vrouwen door partnergeweld. Telkens als je er iets over zegt, is er wel een man die tussenkomt want mannen worden ook mishandeld.

Je hoopt dat mannen het er onder elkaar over hebben. Dat ze zich afvragen waarom intimidatie en geweld op vrouwen zoveel voorkomen, zowel binnen- als buitenshuis. Dat ze erin slagen om te luisteren zonder dat ze zich aangesproken voelen, en als ze zich wel aangesproken voelen dat ze zich afvragen waarom in plaats van in het defensief te gaan. Niet alle mannen, zeggen ze dan. Wel altijd een man antwoorden wij dan.

Dit probleem is geen ‘vrouwenprobleem’. Het is een ons-probleem, en als we het willen oplossen dan zullen we moeten praten. En soms op tafel slaan, ons niet laten onderbreken door een man die opwerpt dat zijn vriendinnen het geen probleem vinden. De angstcultuur heerst niet onder de vrouwen: wij blijven onze levens leiden, wij blijven buitenkomen, de nacht in. Wij blijven treinen nemen, wij blijven sporten zelfs al moeten we intimiderende blikken en schunnige opmerkingen tolereren. Wij blijven werken, zelfs in bedrijven en organisaties waar het algemeen geweten is dat de baas een probleem heeft.

De angstcultuur heerst onder een bepaald soort mannen, die bang zijn omdat ze op hun verantwoordelijkheid gewezen worden en hun vriendinnen niet langer als schild kunnen gebruiken.